Patron ZST SKWIERZYNA
Patron szkoły



Oficjalna strona Stanisława Lema


Materiał przygotowany
przez mgr Izabelę Kolano

STANISŁAW LEM polski pisarz, filozof, futurolog i satyryk. Nam znany przede wszystkim jako wspaniały i ceniony na świecie autor literatury fantastycznonaukowej.

Nota biograficzna

Urodził się 12 września 1921 roku we Lwowie (dzisiaj Ukraina), był synem Sabiny Woller i Samuela Lema - lekarza-laryngologa. We Lwowie spędził dzieciństwo i młodość; w 1932 roku rozpoczął naukę w II Państwowym Gimnazjum im. Karola Szajnochy, a w 1939 roku zdał maturę, w latach 1940-41 studiował na Lwowskim Uniwersytecie Medycznym. Po zajęciu miasta przez wojska niemieckie pracował jako mechanik samochodowy i spawacz.

Kontynuował studia od roku 1944 po ponownym wkroczeniu do Lwowa Armii Czerwonej. W 1946 roku był repatriowany wraz z całą rodziną do Krakowa. Tam też podjął studia medyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. W latach 1947-50 pracował jako młodszy asystent w Konwersatorium Naukoznawczym prowadzonym przez doktora Mieczysława Choynowskiego i był współpracownikiem miesięcznika „Życie Nauki”. W 1953 roku ożenił się z Barbarą Leśniak -lekarzem radiologiem, a w 1968 urodził się jego syn – Tomasz. Stanisław Lem zmarł 27 marca 2006roku; został pochowany na Cmentarzu Salwatorskim w Krakowie.

  • Człowiek z Marsa, 1946
  • Astronauci, 1951
  • Szpital Przemienienia, 1955
  • Obłok Magellana, 1956
  • Dialogi, 1957
  • Dzienniki gwiazdowe, 1957
  • Eden, 1959
  • Śledztwo, 1959
  • Inwazja z Aldebarana, 1959
  • Pamiętnik znaleziony w wannie, 1961
  • Powrót z gwiazd, 1961
  • Solaris, 1961
  • Niezwyciężony, 1964
  • Summa Technologiae, 1964
  • Bajki robotów, 1964
  • Cyberiada, 1965
  • Wysoki zamek, 1966
  • Filozofia przypadku, 1968
  • Głos Pana, 1968
  • Opowieści o pilocie Pirxie, 1968
  • Fantastyka i futurologia, 1970
  • Doskonała próżnia, 1971
Twórczość literacka

Debiutem literackim Lema były opowiadania i wiersze o tematyce okupacyjnej drukowane w 1946 na łamach "Odry", "KuĽnicy", "Żołnierza Polskiego" i "Tygodnika Powszechnego". Jako autor fantastyki debiutował opublikowanymi w "Tygodniku Powszechnym" opowiadaniami Obcy i Dzieje jednego odkrycia. W tym samym roku ukazała się drukowana w odcinkach w "Nowym Świecie Przygód" nowela Człowiek z Marsa. W latach 1946-1948 Lem współpracował z "Tygodnikiem Powszechnym", gdzie publikował wiersze i opowiadania.Jego pierwszą napisaną książką był Szpital przemienienia, który zaczął pisać w 1948 roku, jednakże doczekał się on wydania dopiero w 1955, zaś pierwszą opublikowaną

Twórczość literacka

książką Lema byli Astronauci (1951). Jego pierwsze utwory,których dziś autor raczej się wstydzi (zakazał wznawiania), podporządkowane były w większości propagandowemu dydaktyzmowi socjalistycznemu. Większość z najbardziej znanych utworów Lema (Dzienniki gwiazdowe, Solaris, Powrót z gwiazd, "Summa Technologiae", Niezwyciężony, Cyberiada, Opowieści o pilocie Pirxie, Głos Pana i inne) powstała pod koniec lat 50. i w latach 60. XX wieku. Najczęściej spotykane w twórczości Lema z tego okresu tematy to niemożność porozumienia między ludźmi a naprawdę obcymi cywilizacjami oraz stechnicyzowana przyszłość ludzkości.

Twórczość literacka

Drugi z tematów obejmuje też idealne, utopijne społeczeństwa i problem ludzkiej egzystencji w świecie, gdzie niewiele pozostaje do zrobienia ze względu na rozwój technologiczny. Jego obce społeczności to między innymi roje mechanicznych much (w Niezwyciężonym) i Ocean (w Solaris). Problem społeczeństw utopijnych pojawiał się w Pokoju na Ziemi, i, w mniejszym stopniu, w Cyberiadzie. Napisał też książkę autobiograficzn± - Wysoki Zamek, opisującą lwowskie dzieciństwo i młodość. Utwory Lema ukazały się do tej pory w tłumaczeniach na ponad 40 języków, a najczęściej przekładanym dziełem Lema jest powieść Solaris.

Lista dzieł
  • Kongres futurologiczny, 1971
  • Wielkość urojona, 1973
  • Opowiadania wybrane, 1973
  • Odruch warunkowy, 1975
  • Katar, 1976
  • Maska, 1976
  • Powtórka, 1979
  • Wizja lokalna, 1981
  • Golem XIV, 1981
  • Prowokacja, 1984
  • Biblioteka XXI wieku, 1986
  • Fiasko, 1987
  • Pokój na Ziemi, 1987
  • Pożytek ze smoka, 1993
  • Tajemnica chińskiego pokoju, 1996
  • Bomba megabitowa, 1999
  • Okamgnienie, 2000
  • Tako rzecze Lem, 2002
  • Dylematy, 2003
Nagrody i wyróżnienia

Lem został w 1973 honorowym członkiem Science Fiction Writers of America (Stowarzyszenia Amerykańskich Pisarzy Science Fiction). Honorowe członkostwo zostało mu jednak odebrane w 1976 po jego komentarzach na temat amerykańskiej pulpowej literatury science fiction. SFWA zaproponowało mu później zwykłe członkowstwo, którego nie przyjął.

  • 1957 - Nagroda Literacka miasta Krakowa,
  • 1965 - Nagroda Ministra Kultury i Sztuki II stopnia.
  • 1972 - został członkiem Komisji Polskiej Akademii Nauk "Polska 2000"
  • 1973 - nagroda Ministra Spraw Zagranicznych za popularyzację polskiej kultury za granicą.
Nagrody i wyróżnienia

  • 1973 - nagroda literacka Ministra Kultury i Sztuki
  • 1976 - Nagroda Państwowa I stopnia w dziedzinie literatury
  • 1981 - doktorat honoris causa Politechniki Wrocławskiej
  • 1985 - austriacka nagroda państwowa w dziedzinie kultury europejskiej
  • 1991 - austriacka nagroda państwowa im. Franza Kafki w dziedzinie literatury
  • 1994 - został przyjęty w poczet członków Polskiej Akademii Umiejętności
  • 1996 - order Orła Białego
  • 1997 - honorowe obywatelstwo Krakowa
  • 1998 - doktorat honoris causa: Uniwersytetu Opolskiego, Lwowskiego Państwowego Uniwersytetu Medycznego, Uniwersytetu Jagiellońskiego.


"Każde zdanie książki znaczy coś, także wyrwane z kontekstu, ale w jego obrębie zespala się ze znaczeniami innych zdań, tych, co je poprzedziły, i tych, co nastąpi. Z takiego przesiąkania, narastania i kumulowania ogniskowego wynika w końcu owa znieruchomiała w czasie myśl jaką jest dzieło."

S.Lem "Głos Pana"

"Rzadko spotyka się kogoś, kto jak Stanisław Lem tak wnikliwie przenikał świat, którego my nie rozumiemy. (...) Mimo że jego powieści dotykały poważnych tematów, zachował poczucie humoru i dystansu do tego, co dopiero miało się wydarzyć."

A. Wajda